Zachowek to forma ochrony najbliższych członków rodziny przed pozbawieniem ich prawa do majątku po zmarłym. Ma na celu zagwarantowanie, że osoby bliskie zmarłemu otrzymają minimum części spadku – nawet jeśli nie zostały uwzględnione w testamencie. Mechanizm ten zabezpiecza interesy najbliższych krewnych, którzy w innym wypadku mogliby zostać zupełnie pominięci przy dziedziczeniu.
Kto może ubiegać się o zachowek?
Prawo do zachowku przysługuje osobom, które w linii bezpośredniej mogłyby otrzymać spadek, gdyby spadkobierca zmarłego nie pozostawił testamentu. Do grona uprawnionych zwykle należą:
- dzieci zmarłego – również te urodzone po jego śmierci,
- małżonek pozostający w związku małżeńskim w chwili śmierci,
- rodzice – jeśli nie ma dzieci lub gdyby prawo do zachowku po dzieciach nie powstało.
Prawo do zachowku nie obejmuje dalszych krewnych (np. rodzeństwa) ani osób niespokrewnionych, nawet jeśli testament umieścił je jako spadkobierców.
Jak oblicza się wysokość zachowku?
Wysokość zachowku jest ustalana jako określona część wartości spadku, którą miałby otrzymać uprawniony, gdyby dziedziczył ustawowo. Podstawą obliczeń jest tzw. wartość spadku zachowkowego, czyli majątek spadkowy po odjęciu długów, kosztów pogrzebu oraz wydatków zostałych spadkobierców.
Uprawnieni do zachowku otrzymują:
- połowę wartości udziału spadkowego, jaki przypadłby im przy dziedziczeniu ustawowym,
- jeśli uprawniony do zachowku jest osobą trwale niezdolną do pracy albo małoletnią, przysługuje mu połowa zachowku podwyższona do 2/3 udziału ustawowego.
Oznacza to, że wysokość zachowku zależy nie tylko od wartości spadku, ale także od sytuacji życiowej uprawnionego.
Przykład obliczenia zachowku
Jeśli spadkodawca zostawia majątek o znacznej wartości i pozostawia jedno dziecko oraz małżonka jako spadkobierców ustawowych, udział każdego z nich przy dziedziczeniu ustawowym wynosiłby połowę spadku. Zachowek dla każdego wynosi więc połowę tej połowy – czyli 25% wartości spadku. W przypadku dziecka małoletniego lub trwale niezdolnego do pracy ta wartość wzrasta do 33,33%.
Kiedy zachowek nie przysługuje?
Zachowek nie powstaje, jeśli:
- uprawniony zrzekł się dziedziczenia przed notariuszem,
- odziedziczył spadek na podstawie ważnego testamentu i nie upłynął jeszcze termin do żądania zachowku,
- został wydziedziczony z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków rodzinnych – wtedy traci prawo do tego świadczenia.
Dodatkowo brak zachowku może wynikać z dobrowolnego podpisania umowy spadkowej z innymi spadkobiercami.
W jaki sposób dochodzi się zachowku?
Uprawniony do zachowku powinien ustalić wartość spadku oraz obliczyć należną mu część. Jeżeli spadkodawca pozostawił testament, ale pomija w nim uprawnionych do zachowku, konieczne jest formalne żądanie zachowku od spadkobiercy lub wykonawcy testamentu. Jeśli drugą stroną nie dojdzie do porozumienia, sprawa może trafić do sądu, który dokonuje formalnych kalkulacji i wydaje odpowiednie orzeczenie.
Termin na zgłoszenie roszczenia
Prawo do żądania zachowku wygasa po upływie 5 lat od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o swojej krzywdzie majątkowej. Liczy się więc nie tylko data śmierci spadkodawcy, lecz moment, w którym uprawniony zorientował się, że został pominięty lub uszczuplony w testamencie.
Dlaczego zachowek jest ważny?
Mechanizm zachowku chroni najbliższych spadkobierców przed całkowitym pozbawieniem spadku. Dzięki niemu osoby uprawnione nie muszą obawiać się sytuacji, w której zostają całkowicie pominięte na rzecz dalszych krewnych, obcych lub instytucji. Jest to szczególnie istotne w rodzinach, w których występują osoby zależne, małoletnie lub o ograniczonej zdolności do samodzielnego utrzymania.
Nie czekaj – skontaktuj się z nami!
Nie przepłacaj za ubezpieczenie. Już dziś znajdź najlepszą ofertę w Centrum Polis. Zadbamy o wszystkie formalności i pomożemy Ci oszczędzić czas oraz pieniądze.
Adres: ul. Spółdzielców 6, 62-510 Konin
Telefon: +48 537 857 909
Telefon: +48 663 714 309
Strona internetowa: CentrumPolis.pl
